archiwum edukacji

by Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki

Season 1

Archiwum Edukacji #21 – Tears of Joy. Who is crying for critical art today?

„Who are exhibitions made for? Whose stories do they tell and who is not represented in them and feels out of place in an art gallery? What role should the institution play today and what needs should it respond to?’ - These were the questions posed by the curators of the Tears of Happiness exhibition. However, as critical commentary arose from the artists and theorists taking part in the performance programme, the questions began to multiply. The performers, as well as the audience, pointed to issues that seem problematic today: the way old age and illness are portrayed; the objectification of a loved one; the portrayal of people with dysfunctions as curiosities, flawed and out of sorts; approaches to the rights of non-humans, animals. A group of female artists, theorists, activists sent a letter requesting the burial of the animal remains from Katarzyna Kozyra's work The Pyramid of Animals. The Young British Artists, or YBA for short, employed similar artistic strategies in the 1990s. How were they influenced by the different economic and social conditions in the two countries: in Britain it was the crisis, triggered by the sudden deregulation of the financial markets in 1986, while in Poland it was the turbulent process of political transformation after 1989. Have discussions on the achievements of the YBA swept through in the UK? What impact did the institutionalisation and commercialisation of the works have on them? Which of their activities have changed the art landscape? And which ones would we prefer to forget? A discussion on the shadows and glories, inconsistencies and continuities of both formations will be led by representatives of the AICA, which is co-organising the event.

S1 · E21

Oct 1, 2024

2:05:29

Archiwum Edukacji #20 – Avuncular Architectures: Queer Futurity and Life Economies. Lecture by Tim Waterman

In Sarah Ensor’s essay “Spinster Ecology: Rachel Carson, Sarah Orne Jewett, and Nonreproductive Futurity” (2012), the avuncular figure of the spinster figures a model of “queer ecocritical practice” and a “model of care that allows distance, indirection, and aloofness to persist and that transforms the vexed concept of ‘enoughness’ from a chastening limitation to a quietly affirmative state.” This talk explores how models of care involving a critical (or queer ecocritical) distance can provide a different frame of thinking for art and design, based in the idea of life economies and a life drive. Examples range from the 1950s new town of Harlow in Essex to Jacques Tati’s influential film Mon Oncle. The figures of the body and the other appear in this talk in ways that complement Prinz Gholam’s creative practice. Tim Waterman is Professor of Landscape Theory and Inter-Programme Collaboration Director at the Bartlett School of Architecture, UCL. His research addresses imaginaries: moral, political, social, ecological, radical, and utopian. This forms the basis for explorations of power and democracy and their shaping of public space and public life; taste, manners, belief and ritual; and foodways in community and civic life and landscape. He is the author of The Landscape of Utopia: Writings on Everyday Life, Taste, Democracy, and Design and editor of Landscape Citizenships with Ed Wall and Jane Wolff, Landscape and Agency: Critical Essays with Ed Wall, and the Routledge Handbook of Landscape and Food with Joshua Zeunert.

S1 · E20

Sep 10, 2024

1:31:23

Archiwum Edukacji #19 – Nanufars of Ludwig Mies van der Rohe and Lilly Reich. On restoring water plants for architecture. Ivan Blasi in conversation with Centrala Group

The German Pavilion, designed by Ludwig Mies van der Rohe and Lilly Reich for the 1929 Barcelona World Exposition, has two pools. In one stands Georg Kolbe's sculpture Dawn. The other was long interpreted as a flat mirror of water - thus fitting perfectly with the perception of the pavilion as a composition of abstract, intersecting surfaces. However, it originally housed water plants, which were omitted during the building's reconstruction in the 1980s. In 2022, the CENTRALA group and curator Aleksandra Kędziorek, in collaboration with the Mies van der Rohe Foundation team and experts from the Tres Turons aquatic plant nursery, began the process of re-introducing water lilies to the pavilion. After two years, the biologically dead pool has turned into a living ecosystem, and birds, frogs and dragonflies have become regular visitors to the pavilion. During the meeting on the square in front of the Zachęta building, we will talk about the challenges of introducing nature into architectural icons - shifting from design thinking to process thinking and gradually giving up control. The discussion with invited guests will be preceded by a screening of film documentation. The panel will include Ivan Blasi, curator from the Mies van der Rohe Foundation in Barcelona, Malgorzata Kuciewicz and Simone De Iacobis from the CENTRALA group. The discussion will be moderated by project curator Aleksandra Kędziorek. Ivan Blasi was born in Barcelona in 1976 and studied Architecture at the Escola Superior d´Arquitectura de Barcelona (ETSAB) where he graduated in 2002. He co-founded the architecture studio 100to Arquitectura in 2003 and has been teacher at the Barcelona Architecture Centre since 2005, concentrating on 20th Century Architecture and Contemporary Architecture in Europe. He collaborated in several programmes of Docomomo Ibérico (2007-2010) and was Secretary General of Docomomo International between 2010 and 2015. He is the curator of programs and prizes at the Mies van der Rohe Foundation in Barcelona where he is in charge of the EU Mies van der Rohe Award and the interventions in the Barcelona Pavilion.

S1 · E19

Jul 22, 2024

45:54

Archiwum Edukacji #18 – Estetyka niepełnosprawności. Promocja książki Tobina Siebersa

S1 · E18

Jul 1, 2024

1:48:16

Archiwum Edukacji #17 – EXPOSÉ — Spotkanie z Jackiem Malinowskim

Zapraszamy na spotkanie z Jackiem Malinowskim, na którym zostanie zaprezentowana publikacja Exposé. Jest ona dokumentacją projektu artysty pod tym samym tytułem, a jednocześnie jego kontynuacją. Zawiera teksty exposé premiera, komentarze poselskie, kadry z filmu, fotografie osób uczestniczących w projekcie oraz kulisy powstawania pracy. Książkę zamyka esej krytyka sztuki Stacha Szabłowskiego. Projekt Jacka Malinowskiego Exposé, zrealizowany w związku z wystawą Trzy plagi w Galerii Labirynt w Lublinie, rozpoczął się w 2019 roku. Na jego treść nie wpłynęły jednak nadchodzące plagi, jak pandemia COVID-19 czy inwazja Rosji na Ukrainę, ale wszystkie wcześniejsze kryzysy ekonomiczne, psychoza katastrofy klimatycznej i lęk przed końcem świata. Jacek Malinowski — rzeźbiarz, fotograf, autor wideo i instalacji. W latach 1987–1992 studiował na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (dyplom w pracowni Grzegorza Kowalskiego). Najbardziej znana jest jego twórczość filmowa wpisująca się w gatunek fake documentary (fałszywy dokument). Balansując w swoich pracach na granicy prawdy i fałszu, artysta porusza tematy zbliżające jego twórczość do sztuki krytycznej (niepełnosprawność, wyobcowanie ze społeczeństwa, kult ciała czy kult celebrytów). Podstawową jego strategią jest zaskakiwanie widza przez pokazywanie realnych problemów w wykreowanej w filmach rzeczywistości.

S1 · E17

Jun 14, 2024

1:23:39

Archiwum Edukacji #16 – Poczuć, nazwać, zobaczyć. O złożonej relacji sztuki, wiedzy i scenariuszy przyszłości

Sztuka aktywnie włącza się do debaty publicznej – jest jej nieodzowną częścią. Daje przy tym szanse na skonfrontowanie różnych wizji tego, jak rozumiemy przestrzenią publiczną. Oferuje także możliwość oddziałowania na wyobraźnie i wyobrażenia odbiorców – na poziomie indywidualnym i kolektywnym – oraz konstruowania scenariuszy potencjalnych przyszłości rozumianej za Timothy Mortonem – jako “rozciągnięta w czasie teraźniejszość”. W momencie, gdy ośrodki akademickie tracą potencjał społeczno- i kulturotwórczy na rzecz transformacji w wyizolowane quasi-korporacyjne przedsiębiorstwa, rola kulturotwórcza, edukacyjna i wiedzotwórcza przejmowana zostaje przez instytucje kultury. To tu więc – jeszcze silniej – ma szansę realizować się dziś spostrzeżona przez Barbarę Bolt performatywna siła sztuki – wywołująca zmiany w działaniach zarówno jednostek jak i społeczności. Taka właśnie, performatywna – to znaczy sprawcza – rola spełniać może się szczególnie w ramach produkcji i dystrybucji wiedzy: zarówno tej historycznej jak – co będzie przedmiotem rozmowy – konstruowanej wokół najbardziej bieżących, palących i dotykających nas bezpośrednio kwestii: od wielokryzysów, transformacje epoki antropocentu, przemian struktur społecznych, zmieniającej się roli nauki i komunikacji, po przyspieszenie technologiczne. Powyższej zaznaczone wątki podejmiemy z co najmniej dwóch perspektyw – przyjrzymy się tematowi produkcji i dystrybucji wiedzy oraz wizji przyszłości poprzez praktyki artystyczne, kuratorskie i instytucjonalne. Z drugiej strony – wspólnie pomyślimy nad nie dość (jeszcze) rozpoznanym potencjałami sztuki, która, jak wskazuje Joanna Erbel, jest w stanie zapoznać swoich odbiorców z holistycznymi doświadczeniami, których nie jesteśmy w stanie nazwać (nie istnieje dla nich bowiem jeszcze odpowiednia nomeklatura), ale jesteśmy w stanie poczuć.

S1 · E16

Jun 4, 2024

1:30:41

Archiwum Edukacji #15 – Praktyki grupowe i eksperymenty formalne gdzie indziej zakazane. Środowisko ceramików w Gdańsku lat 50 i 60 XX wieku. Wykład Marty Kołacz

Jednym z elementów zwrotu społecznego we współczesnej historii sztuki jest wysunięcie się na pierwszy plan zjawisk, które poszerzyły rozumienie, czym jest społecznie zaangażowana praktyka artystyczna. Działające pod kierunkiem Hanny Żuławskiej zespoły Zakładów Ceramiki Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (obecnie Akademii Sztuk Pięknych) w Gdańsku i powstałej po 1956 roku tzw. Grupy Kadyńskiej nie tylko wytwarzały nowoczesną plastykę użytkową, ale pozwalały zyskać niehierarchiczne i partycypacyjne doświadczenie. Wśród wykształconych przez Żuławską ceramików, należących też do Grupy Kadyńskiej, wymienić można m.in. Andrzeja Trzaskę, Edwarda Roguszczaka, Ryszarda Surajewskiego, Marię Fietkiewicz, Janinę i Stanisława Koniecznych, Marię i Zbigniewa Alkiewiczów, a także Henryka Lulę. Ceramicy ci wykonywali wspólnie wiele przedsięwzięć, a praktyka ta dała impuls do poszukiwań ciekawych, nowatorskich form. Pracownię w Kadynach tworzono razem, razem wystawiano, razem przeżywano sukcesy i porażki, jak ta, kiedy nie udało się nakłonić przemysłu do współpracy. Podczas wykładu zaprezentowana zostanie twórczość skupionego wokół Hanny Żuławskiej środowiska artystów, a także podejmowane przez nich inicjatywy, zarówno w dziedzinie ceramiki artystycznej, jak i dekoracji ceramicznych w architekturze.

S1 · E15

May 29, 2024

1:21:26

Archiwum Edukacji #14 – Mroczna ekologia — spotkanie promocyjne z Anną Barcz, Andrzejem Marcem oraz Julią Krupą

Timothy Morton (1968) jest jednym z bardziej wpływowych współczesnych filozofów, wpisujących się w nurt myślenia o ekologii, polityce, literaturze, architekturze i muzyce. Zawiaduje katedrą filologii angielskiej Rita Shea Guffey na Uniwersytecie Rice. Współpracował z takimi artystami jak: Björk, Laurie Anderson, Olafur Eliasson, and Pharrell Williams. Jest autorem ponad 20 książek, m.in. Ecology Without Nature (2007), Hyperobjects: Philosophy and Ecology after the End of the World (2013), Being Ecological (2018).

S1 · E14

May 29, 2024

1:44:56

Archiwum Edukacji #13 – Ceramika w Zachęcie. Wykład Anny Wiszniewskiej

Wystawa ceramiki w Zachęcie? Tak! Dla publiczności przyzwyczajonej do prezentacji malarstwa, rzeźby czy fotografii ekspozycja ceramiki artystycznej w galerii sztuki współczesnej może być zaskoczeniem. Jednak Zachęta, jak mało która instytucja wystawiennicza w Polsce, ma doskonałe tradycje w prezentacji obiektów ceramicznych. Po raz pierwszy ceramika została zaprezentowana tu w 1906 roku w ramach wystawy dzieł Stanisława Jagmina, uznawanego dziś za nestora ceramiki polskiej. Po ekspozycjach ceramiki w kolejnych dekadach przeprowadzi nas monografistka Stanisława Jagmina, dr Anna Wiszniewska.

S1 · E13

May 29, 2024

1:42:26

Archiwum Edukacji #12 – Kelp is on the way. Learning from algae about how to be a kinder humankind. Julia Lohmann

The artist creates objects on the border of visual arts and speculative design. She critically analyzes the ethical and material value systems underlying our relationship with flora and fauna. Her primary material is seaweed, whose extraordinary possibilities she discovered as a construction material during a residency in Japan in 2007. Since then, she has been developing a technique for creating objects from marine plants, the use of which is innovative and ecological on many levels. The material is readily available, biodegradable, and its cultivation has detoxifying properties and contributes to the purification of seawater. The artist co-founded a group of international researchers and designers fascinated by this plant, forming the Department of Seaweed.

S1 · E12

May 29, 2024

56:01

4 of 6