Kanamori Podcast
Season 1
Kanamori podcast aflevering 4 met Henk Boer
Kanamori Podcast aflevering 3 met Bart Heeling
by Thijmen Sprakel
Over de groeiende Kanamori-beweging in Nederland Henk Boer was benieuwd of het gedachtengoed van Kanamori nog levend was in Nederland. Hij besloot via LinkedIn eens te kijken of mensen zouden reageren op posts met de Japanse basisschoolmeester. In 2012 bezocht Kanamori Nederland en hij inspireerde meer dan 5000 mensen met zijn kind- en levensvisie. Kanamori behaalde internationale bekendheid dankzij de documentaire Children full of life waarin hij laat zien hoe je in een propvol curriculum sociaal-emotioneel leren, de natuur en de echte maatschappij kan integreren met de schoolvakken. Het is niet iets wat je naast de schoolvakken doen, het is iets dat onlosmakelijk met ieder schoolvak verbonden is. Henk kreeg veel positieve reacties en besloot vorige jaar september een bijeenkomst te organiseren met 25 enthousiastelingen. Ook ik was van de partij. Dit jaar is de belangstelling verviervoudigd en mochten we 100 deelnemers verwelkomen op een natuurlijke omgeving. Blijkbaar leeft het gedachtengoed van meester Kanamori nog en bestaat er behoefte om samen met collega's uit het veld te praten over lesgeven vanuit de visie van het kind en de innerlijke reis die leraren doormaken. De Kanamori-beweging -die weldra een andere naam zal krijgen, want het gaat niet om Kanamori zelf, maar zijn benadering- is in het leven geroepen om onderwijsprofessionals te behouden voor het vak en ze de kans te geven buiten de schoolse context om te reflecteren op hun vak. Leraar worden is al een hele klus, maar leraar blijven is niet minder moeilijk. Eén op de vijf startende leraren stopt binnen vijf jaar en in de grootstedelijke context ligt dit percentage nog een stuk hoger. Voordat een leraar stopt vindt er vaak een interne dialoog plaats. Intern in die zin dat de leraar in kwestie zich vaak niet gesteund, gewaardeerd of gezien voelt en na verloop van tijd stopt met het zenden van signalen van onvrede of twijfel. Het wordt een individueel proces dat uiteindelijk leidt tot het stoppen met het leraarschap. De Kanamori-beweging wil docenten en onderwijsprofessionals aanmoedigen deze interne dialoog te delen in een veilige en professionele omgeving. Samen met mensen uit het vak. Je mag het moeilijk hebben en lesgeven is topsport. Je mag fouten maken en je bent niet de enige. Met de Kanamori beweging Samen met Henk bespreek ik in deze podcast de ontwikkeling van deze beweging in Nederland.
Bart Heeling: 'Een kind leert jou kennen in je reacties' Bart inspireert onderwijsgevend Nederland op LinkedIn. Met bijna 80K volgers bereiken zijn berichten honderdduizenden mensen die geïnspireerd worden door zijn liefdevolle posts over traumasensitief lesgeven, kijken vanuit kindperspectief en geweldige omdenkertjes. In deze podcast maken we kennis met meester Bart. Over zijn passie voor kinderen met extra ondersteuningsbehoeften, over de wijze waarop hij met omdenkertjes kinderen op positieve wijze laat reflecteren op hun gedrag, over traumasensitief lesgeven en over zijn prachtige boek Gewoon Speciaal: kijken vanuit kindperspectief. Bart over het creëren van een veilige leeromgeving: “En ondanks dat wij allemaal dezelfde opleiding hebben gehad in grote lijnen is toch de sfeer in elke klas volledig anders. En dat komt omdat er niet zozeer een professional voor de klas staat, maar vooral een persoon. Een person die reageert vanuit zijn eigen onzichtbare ‘kop’, zoals dat in traumasensitief werken heet. Je eigen overtuigingen, jouw waarden, jouw manier van kijken naar de wereld. Een heel simpel voorbeeld is, wanneer een kind tien minuten later binnenkomt dan de bedoeling is, zegt de ene leerkracht ‘jij bent te laat’ en de andere leerkracht zegt ‘wat fijn dat jij er bent’. Het lijkt een heel klein verschil, maar het is van wezenlijk belang, niet allen voor dat kind zelf op dat moment, maar ook voor de klasgenootjes, want die voelen zich daardoor wel of niet veilig. Een kind leert jou kennen in je reacties en die weet dan of hij veilig is als hij een keer in gevaar is. Kijken naar wie jij als persoon bent, daar zouden we op de PABO’s nog veel meer mee mogen doen.”
In deze aflevering praat ik met Nicole Hanegraaf, schrijfster, trainer, spreker en voormalig leerkracht en schoolleider. Ze schreef het boek Lesgeven van binnenuit. In het boek pleit Nicole voor een systeemgerichte aanpak naar een mens- en wereldgerichte aanpak binnen het onderwijs. Waarbij uitgegaan wordt van de interesses, talenten en leerbehoeften van een leerling en niet het systeem met protocollen, procedures en vastgeroeste onderwijstradities. Als je het onderwijs wil veranderen zul je eerst jezelf moeten veranderen. De bril waardoor je onderwijs op dit moment ziet, uitvoert en toetst zal je eerst moeten afzetten om jezelf vervolgens de vragen te stellen: -waartoe leiden we op? -aan welke maatschappij wil ik bijdragen? -hoe wil ik met kinderen omgaan? -wat is leren? -toetsen we wat we moeten toetsen? -Wil ik toetsen? Kortom, een innerlijke reis. Nicole vertelt in dit gesprek hoe die reis er voor haar uit zag en hoe meester Kanamori daarin een mooi voorbeeld was.
In deze aflevering praat ik met Marcel van Herpen, pedagoog, schrijver, spreker, trainer, interviewer, podcastmaker en bovenal docent in hart en nieren. Marcel heeft Kanamori van dichtbij meegemaakt. In 2006 zocht hij de meester op in Kanazawi, Japan. Hij was die eerste Europeaan die ooit voet zette in het klaslokaal van Kanamori. Marcel vertelt over deze ontmoeting, over hoe het hem raakte en het voelde alsof hij in de documentaire zat. Hij vertelt over de impact die Kanamori heeft op kinderen én docenten, want Kanamori is ook op bezoek geweest in Nederland. Welke lessen kan het Nederlandse onderwijs leren van Meester Kanamori.