بنمایه‌های فرهنگ ایرانشهری - خردورزی

پادکست بسیار هم خوب

فرگرد سوم (بُن‌مایه‌های فرهنگ ایرانشهری)

بخش نخست: خردورزی

ریشه‌شناسی واژه خرد: واژه خرد که در زبان پهلوی و فارسی دری امروز به کار می‌رود، از واژه خِرَتَو اوستایی می‌آید به چم فروغ و پرتوی که از درون چیزی یا کسی می‌تابد، و با واژه خُوَرَه اوستایی و‌ فارسی باستان که در پهلوی و دری به دیس (شکل) فر و فرّه درآمده، همریشه است.

دگرسانی (تفاوت) خرد در فرهنگ ایران باستان/کلاسیک با عقل یا راسیونالیسم rationalism دکارتی/غربی: عقل دکارتی ابزار شناسایی سود از زیان است. اما خرد ایرانشهری چیزی فراتر و گسترده‌تر را در برمی‌گیرد. افزون بر اینکه ابزار شناسایی سود از زیان است، می‌کوشد که هم یک لگام (مهار) اخلاقی در خود داشته باشد و هم اینکه سود و زیان را بسیار درازمدت‌ و ژرف‌نگرانه بسنجد. از اینرو به خرد کانتی که فرجام گزیرش‌ها (تصمیمات) و کارها را در گستره همگانی می‌سنجد نزدیک‌ ...