x.......x

ନାଲନ୍ଦା ଦର୍ଶନର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଶୀତ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚୀନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏନ୍‌ସାଂଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ, ସୁପରିଚାଳିତ ସମାଧି ମନ୍ଦିର ଆଗରେ ଠିଆହୋଇ ସେ ଅନନ୍ୟ ପରିବ୍ରାଜକକଙ୍କ ସ୍ମୃତିପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜ୍ଞାପନ କରୁଥିଲି । ମାର୍କୋପୋଲାଙ୍କ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କଥା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ହୁଏନ୍‌ସାଂଙ୍କ ଭ୍ରମଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଭଳି ଇତିହାସ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଶିକ୍ଷାପ୍ରଦ ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ବିଗତ ଯୁଗର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭ୍ରମଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତର ପରିଚୟ ମୋତେ ଜଣା ନାହିଁ । ସ୍ତିମିତ ଆଲୋକରେ ଦେଖୁଥିଲି ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଭାରତୀୟ ବୌଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟ ରାଶି । ମୃଦୁମୃଦୁ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା । ପାଗୋଡ଼ା ଆରୋହଣ କରିପାରିଲି ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ଗମ୍ଭୀର - ଦର୍ଶନ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସଶ୍ରଦ୍ଧ ନମସ୍କାର ଜଣାଇଥିଲି ।

ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସାର । ଚୀନ୍‌ରେ ବୌଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟର ଅଭାବ ନଥିଲା, ତାହା ସୁଲଭ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ । ଅନେକ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଆବାଲ୍ୟ ହୁଏନ୍‌ସାଂଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଧାରଣା ବଦ୍ଧମୂଳ ହୋଇଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ଦେଶର ସାହିତ୍ୟରେ ବା ବତ୍କୃତାରେ ବୌଦ ...